Çocuklarda Tuvalet Eğitimi Ne Zaman ve Nasıl Verilmelidir?


Merhaba! Bu akşam çocuklarınızla alakalı bir başka konuyu yazmak istedim. Çocuklarda tuvalet eğitiminin nasıl ve ne zaman verilmesi gerektiği eminim her anne- babanın aklına takılan bir konu. Çocuğunuza verdiğiniz eğitim üç- beş gün etkisini gösteriyor, bir hafta sonra yine kazalar veya lazımlığa oturma konusunda isteksizlikler oluyor olabilir. Gündüz verdiğiniz eğitime gece nasıl devam etmeniz gerektiği ile ilgili, acaba doğru mu yapıyorum, şeklinde şüpheleriniz olabilir. O zaman aşağıdaki başlıklara bir göz gezdirin!
Öncelikle çocuğunuza tuvalet eğitimine ne zaman başlayabilirsiniz buna bakalım. Çocuğunuz artık rahatlıkla yürüyebiliyor, sıkıntılarını veya isteklerini dile getirebiliyor, kıyafetlerini çıkarabiliyor, bezli olduğu zamanlarda ondan rahatsız olurcasına çekiştirme gibi davranışlar sergiliyor, birkaç saat tuvaletini yapmadan durabiliyor, bağırsaklarındaki hareketliliği dile getirebiliyorsa mesane kontrolü eğitimine başlayabilirsiniz demektir. Tuvalet eğitimine başlama zamanı genel olarak 18 ay ile 3 yaş arası olarak kabul edilir.
Çocuklarda tuvalet eğitiminde cinsiyet farkı gözetilmeli midir diye sorarsanız, cevabım tuvalet sonrası temizlik dışında hayır olacaktır. Bazı aileler erkek çocuklarının küçük tuvaletlerini ayakta yapmak isteyebileceklerini düşünerek eğitim sürecinde bazı farklılıklar olabileceğini düşünüyor. Ama kanımca kız ve erkek çocuklarına aynı şekilde mesane kontrolü eğitimi verdikten sonra, erkek çocuklarının bu istekleri anne ya da babanın yanında durup yönlendirmesi ile yerine getirilebilir. Bunda bir sakınca görmüyorum.
Tuvalet sonrası temizlikte kız ve erkek çocuklarda dikkat edilmesi gereken önemli noktalar vardır. Öncelikle kız çocuklarının popo temizliğinde kesinlikle önden arkaya veya önce ön kısmın, daha sonra arka kısmın temizliği yapılmalıdır. Kız çocuğunun kakasının ön kısımla temasından kaçınılmalıdır. Buna dikkat edilmediği taktirde çocuklarda enfeksiyonlar, kaşıntılar görülebilir. Erkek çocuklarda ise yine kız çocuklarında olacağı gibi küçük tuvaletini yaptıktan sonra çamaşırını giymeden önce pipisinin kuru olmasına, cildinin idrarla temas etmemesine özen gösterilmelidir.
Peki tuvalet eğitimi için renkli süslü lazımlıklar şart mıdır?
Vereceğiniz eğitimde en önemli unsur sizin motive edici ve sürekli olan tutumunuzdur. Yani eğitime lazımlıkla veya klozet adaptörleriyle başlamanızda pek bir fark olmaz. Tabi ki çocuğunuz sevdiği renklerde şekillerde olan lazımlıkla bu eğitime devam etmek isterse bu bir sorun oluşturmayacak, hatta bu durum onu motive edecektir.
Tuvalet adaptörlerini kullanmanın avantajı ise, daha kolay taşınabilir olduklarından, çocuğun eğitimine dışarıda da devam edebilmeniz olacaktır. Bu, eğitimin kesintiye uğramasını engeller ve daha kolay sonuç almanızı sağlar. Burada dikkat etmeniz gereken nokta çocuğunuzu tuvalette sık sık yalnız bırakmamanızdır. Kazaların yaşanmasını ve çocuğun tuvalette yalnız bırakılmış, bunu başaramayacak hissine kapılmış olmasını önlemiş olursunuz.
Tuvalet eğitimi sırasında yapmanız gerekenleri yazacak olursam;
- Öncelikle çocukla artık büyüdüğü, büyükler gibi tuvaletini söyleyebileceği ve klozeti/lazımlığı nasıl kullanabileceği hakkında bilgilendirici bir konuşma yapmalısınız. Tuvaleti kullanmaya başlaması veya ihtiyacının geldiğini söylemesi konusunda motive edici etkenler kullanabilirsiniz. Örneğin tuvaletini lazımlığa yaptığı anlardan sonra onun sevdiği prensesin bir çıkartmasını daha, bir kartona yapıştırabilirsiniz. Sen de bu prenses gibi artık büyüdün, beze ihtiyacın kalmadı, artık onun gibi kıyafetler sana göre oldu gibi sözler çocuğunuzu motive edecektir. Aynı şekilde benzer uygulamayı oğlunuzda da uygulayabilirsiniz. Burada örnek verebileceğim çıkartmalar ‘Arabalar’ daki karakterler veya yıldızlar olabilir.
- Çocuğunuzun kullanacağı alıştırma külotlarını ve lazımlığını birlikte seçebilirsiniz.
- Çocuğunuzu, tuvaletini belirli bir zaman içerisinde yapması için tehdit etmeyin veya şart koşmayın.  Baskı altında hissetmenin çocuğuna hiçbir yararı olmayacaktır. Belirli zamanlarda tuvalete oturması için yönlendirebilir, tuvaleti yoksa birazdan geldiğinde tekrar deneriz tutumunu takınabilirsiniz.
- Tuvalet kazaları mutlaka olacaktır. Bu gibi durumlarda, çocuğuma kızarsam veya bağırıp cezalandırırsam bu davranışı tekrarlamaz, şeklinde düşünmeyin. Hata yaptığı zaman genel olarak tepki vermemeye çalışın. Çünkü olumlu davranışları ödüllendirme yolu daha verimli bir eğitim yöntemidir. Çişini veya kakasını kaçıran çocuğun bağırılıp cezalandırılması onun bir dahaki seferde yine cezadan korkup tuvaletini tutmasına sebep olabilir. Bu da uzun süren kabızlık veya bağırsak problemlerine sebep olur. Ayrıca stres altındaki çocuklarda gece uykularında altına kaçırma da sık gözlenen bir durumdur.
- Tuvalet eğitimi döneminde sık yapılan hatalardan biri de ara ara bezi takmaya devam etmektir. Eğitime başladığınız andan itibaren bezi kesinlikle takmamaya özen gösterin.
Gece eğitimini gündüz eğitimiyle paralel olarak götürmenizde bir sakınca yoktur. İsterseniz öncelikle gündüz eğitimini verip daha sonra gece eğitimini de verebilirsiniz. Ancak bu sırada dikkat etmeniz gereken şey, normalde çocuğunuza uyumadan önce verdiğiniz su, süt, sulu meyve gibi şeyleri hemen uykudan önce veya uykuya yakın vermemenizdir. Bu besinleri daha erken bir akşam saatine çekebilir, çocuğu uykuda sıkıntıya sokmamaya özen gösterebilirsiniz. Mesane kapasitelerinin de kendileri gibi küçük olduğunu unutmayın. Sabah uyandığında altının kuru olduğunu gören ve bunun için küçük bir ödül veya takdir alan çocuk uykusunda da tuvaletini tutmayı kolayca öğrenecektir.
- Titiz bir anneyseniz veya kendi evinizden farklı yerlerde kalma durumunuz varsa, evladınızın yatağının altına bir koruyucu geçirebilir, kazalar için daha tedbirli olabilirsiniz.
- Gündüzleri 1-2 saat aralıklarla, geceleri ise çocuğu gözlemleyerek yine 2 saat gibi aralıklarla uyandırarak tuvalete götürmek hem kazaları azaltacak hem de çocuğunuzun özgüvenini yerine getirecektir.
- Evde çocuğunuz yanınızdayken tuvalet konusunun çekinilecek bir şey olmadığını anlatırcasına lavaboya giderken dile getirerek örnek olabilir, tuvaletten sonra el yıkama, elleri iyice kurulama gibi temizlik alışkanlıklarını da gösterebilirsiniz.
- Tuvaletten sonra kızınızın/oğlunuzun temizlik alışkanlıklarını edinmesi için onlara deneme fırsatı vermelisiniz. Tuvalet kağıdının ne olduğunu, nasıl kullanıldığını, ellerin nasıl ve ne kadar sürede yıkanması gerektiğini iyice anlatmalısınız. Temizlik konusunda deneme yanılma yöntemi ile öğrenmek onların avantajlarınadır. Tabii ki onlar denedikten sonra daha iyi bir temizlik de anne baba tarafından yapılabilir.
- Çocuklarınızı tuvalete alıştırma sırasında kız çocuklarını annelerinin, erkek çocuklarını da babalarının yönlendirmesi, cinsiyet ve özel alan gelişimi açısından daha iyi olacaktır.
Son olarak söyleyeceğim, çocuklarınızın gelişim ve öğrenme dönemlerinde olduklarını unutmamanızın, yeterli sabrı göstermenizin ve eğitimi kesintiye uğratmamaya çalışmanızın çok önemli olduğudur. Bunun yanında kardeşler veya başka çocuklar ile çocuğunuzu kıyaslamanın da onların özgüveni düşüreceğini, kıskançlığa ve inatçılığa neden olacağını da belirtmeliyim.

Umarım yazım sizler için faydalı olmuştur. Farklı yazılarda görüşmek üzere, hoşçakalın.